- تعداد نمایش : 56
- تعداد دانلود : 59
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2059
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8319
سال : 19
شماره : 7
شماره پی در پی : 125
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 7،
،
شماره پی در پی 125
تحلیل و واکاوی ارزشها و ضدارزشهای اخلاقی و اجتماعی در اشعار فروغ فرخزاد
صفحه
(241
- 260)
ساناز فدایی ، رقیه علوی (نویسنده مسئول)، سیدکیهان شهدایی
تاریخ دریافت مقاله
: اردیبهشت 1405
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: مرداد 1405
چکیده
زمینه و هدف: شعر فروغ فرخزاد افزون بر ارزشهای زیبایی‌شناختی، بازتاب‌دهنده نگرش انتقادی و بسیاری از مسائل اخلاقی و اجتماعی انسان در جامعه معاصر است. این پژوهش با هدف شناسایی تحلیل و تبیین ارزشها و ضدارزشهای اخلاقی و اجتماعی در اشعار فروغ و بررسی جایگاه آنها در نظام فکری و جهان‌بینی شاعر انجام‌شده است تا نشان دهد که اشعار فروغ چگونه از سطح تجارب فردی فراتر رفته و به نقد ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و اخلاقی جامعه پرداخته است.
روش پژوهش: جستار پیش رو با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، بر مطالعات کتابخانه ای و سندکاوی و بهره گیری از منابع معتبر مجازی انجام‌شده است. داده ها از مجموعه اشعار فروغ استخراج شده و شواهد در حد گنجایی ارائه گردیده است.
یافته های‌پژوهش: یافته های پژوهش نشان میدهد که مهمترین ارزشهای اخلاقی و اجتماعی در اشعار فروغ شامل عدالت‌خواهی، آزادی، انسان‌مداری، نوعدوستی، صلح‌طلبی، عشق‌ورزی، ستایش خوبی، مسئولیت‌پذیری و اعتراض به تبعیض و مردسالاری و دغدغه توجه به حفظ طبیعت میباشد.
نتایج پژوهش: نتایج حاصل از پژوهش بیانگر آن است که نظام فکری فروغ بر محور دفاع از کرامت انسان و نقد ساختارهای ضداخلاقی شکل‌گرفته است. از این منظر، شعر او صرفاً بیان احساسات زنانه و فردی نیست، بلکه با تکیه بر اصلیترین مؤلفه های اخلاقی، زوال عواطف انسانی و وجوه تبعیض نظام مردسالارانه را نقد میکنند و در برابر ضدارزشهای مختلف، موضع انتقادی اتخاذ میکند .گرچه اشعار فروغ را نمیتوان در چارچوب ادبیات تعلیمی جای داد اما وی با دقت و ظرافت بسیار زیادی، نکات اخلاقی و اجتماعی بسیاری را مد نظر قرار میدهد.
کلمات کلیدی
فروغ فرخزاد. شعر. ارزشهای اخلاقی و اجتماعی. ضد ارزشهای اخلاق
- آتشی. منوچهر (1382). فروغ در میان اشباح. تهران: آمیتیس، ص 89.
- ارسطو (1402). اخلاق. ترجمه: رضا مشایخی. چهاپ پنجم. تهران: نگاه، ص 12.
- اسلامی ندوشن. محمد علی (1370). جام جهان بین. تهران: جامی، ص 226.
- المصطفی. دعا و زمردی. حمیرا (1403). «سبک‌شناسی اشعار زنانه بر اساس اشعار ژاله قائم مقامی و فروغ فرخزاد». نشریه علمی سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی. (بهار ادب سابق). سال هفدهم. شماره سوم. پی در پی 97. صص 323 ـ 342.
- حبیبی. علی اصغر و دیگران (1393). «بررسی تطبیقی درونمایه های اجتماعی مشترک در شعر فروغ فرخزاد و سعاد الصباح با تکیه بر رویکرد زنانه». نشریه ادبیات تطبیقی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان. سال 6. شماره 11. صص 95 ـ 117.
- حقوقی. محمد (1384). شعر زمان ما (4): فروغ فرخزاد. چاپ نهم. تهران: نگاه، ص 23.
- رازقی. رمضانعلی و دیگران (1401). «بررسی سبک فکری شاعران انقلابی معاصر درمورد مفاهیم اخلاقی و ارزشی با تکیه بر اشعار سلمان هراتی. علیرضا قزوه، طاهره صفارزاده، قیصر امین‌پور، احمد عزیزی، مهدی سیاری». نشریه علمی سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). دوره 15. پیاپی 73. صص 63 ـ 78.
- سارتر. ژان پل (1370). ادبیات چیست؟ ترجمه: ابوالحسن نجفی و مصطفی رحیمی. تهران: کتاب زمان، ص 30.
- سی بکو. لارنس (1378). تاریخ فلسفه اخلاق غرب. ترجمه: گروه مترجمان. قم: انتشارات مؤسسه امام‌خمینی، صص 21 ـ 24.
- شادخواست. مهدی (1384). در خلوت روشن. تهران: عطایی، ص 238.
- شیبانی. پرویز و دیگران (1398). «طبقه بندی مفاهیم اخلاقی در شاهنامه فردوسی». فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری. سال چهاردهم. شماره 2. صص 37 ـ 44.
- صانعی دره میبدی. منوچهر (1387). فلسفه اخلاق و مبانی رفتار. چاپ دوم. تهران: سروش. ص 7.
- علوی مقدم. سید محمد (1383). «شاعر متعهد کیست و شعر متعهد چیست؟». مجله ادبیات فارسی دانشگاه آزاد مشهد. سال دوم. شماره های 3 ـ 4. صص 9 ـ 16.
- علوی‌مقدم. سیدمحمد (1371). «ناخلاق در شاهنامه». کیهان اندیشه. شماره 41. صص 153 ـ 173.
- فرخزاد. پوران (1399). کسی که مثل هیچ‌کس نیست. تهران: نیمارنه، ص 123.
- فرخزاد. فروغ (1404). دیوان کامل فروغ فرخزاد. چاپ نهم: تهران: انتشارات فصل پنجم.
- کراچی. روح انگیز (1376). فروغ یاغی مغموم. تهران: راهیان اندیشه، ص 28.
- کریمی راد. نادر و دیگران (1402). «التزام به ارزشهای اخلاقی در مکتب رمانتیسم با نگاهی به اشعار فریدون مشیری و ویلیام بلیک». فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری. سال هجدهم. شماره 20. صص 16 ـ 22.
- مختاری. محمد (1371). انسان در شعر معاصر یا درک حضوری دیگری. تهران: توس، صص560 ـ 561.
- مدرسی. محمدرضا (1388). فلسفه اخلاق. تهران: سر.ش، صص 21 ـ 22.
- مشرف آزاد تهرانی. محمود (1393). پریشاد شعر زندگی و شعر فروغ فرخزاد. چاپ چهارم. تهران: نشر ثالث، ص 272.
- یوسفی. شهره (1383). سخن از زندگی نقره ای، آوازی است (نگاهی به شعر و زندگی و نقد و بررسی اشعار فروغ فرخزاد. تهران: انتشارات آفرین، صص 216 ـ 217.
- Weber. Max(2002). The protestan Ethic and the sprito of capitalism: edit (3) by Talcott parsons. London: George Allen and unwin.